Hetzelfde sieraad. Of toch niet?
Waarom twee sieraden die op elkaar lijken toch heel verschillend kunnen zijn
Regelmatig krijg ik een mailtje van iemand die ergens op internet een sieraad heeft gezien. Er zit een foto bij en meestal volgt de vraag: ‘Kun jij zoiets ook maken? En wat kost dat dan?’
Een begrijpelijke vraag. We vergelijken tenslotte allemaal prijzen voordat we iets kopen. Maar bij handgemaakte sieraden ligt dat net iets ingewikkelder. Want twee sieraden die op een foto vrijwel identiek lijken, kunnen in werkelijkheid behoorlijk van elkaar verschillen. En dan heb ik het niet alleen over de prijs.
Een knoop die eigenlijk geen knoop is
Onlangs kreeg ik een aanvraag voor een gouden hanger waarin een hart en een knoop met elkaar vervlochten zijn. De klant had een voorbeeld gevonden bij een andere juwelier en wilde weten of ik zoiets ook kon maken.
Dat kan ik zeker. Sterker nog, voor ongeveer dezelfde prijs kan ik een uitvoering maken die naar mijn mening mooier is. Het voorbeeld lijkt uit één stuk gegoten. De lijnen die over en onder elkaar door lijken te lopen, zijn met inkepingen in het oppervlak aangegeven. De vervlechting is dus vooral optisch. Wanneer ik zo’n hanger maak, bouw ik het hart en de knoop op uit afzonderlijke delen die daadwerkelijk door elkaar heen worden gevlochten. Zoals een knoop ook echt een knoop hoort te zijn. Dat is meer werk, maar het resultaat heeft echte diepte. De lijnen lopen natuurlijker en het geheel krijgt een ruimtelijkheid die je met een paar inkepingen niet zomaar bereikt.
Het verschil zit dus niet alleen in wat je ziet, maar vooral in hoe het sieraad is gemaakt.
Niet alles wat op elkaar lijkt, is hetzelfde
Een sieraad kan worden gegoten, gestanst, machinaal vervaardigd of volledig met de hand worden opgebouwd. Geen van die technieken is per definitie verkeerd. Ook gieten kan prachtige resultaten opleveren, zolang je na de gieting het materiaal maar goed afwerkt (daar schort het heel vaak aan). De gekozen techniek, de detaillering en vooral de afwerking bepalen voor een belangrijk deel de kwaliteit en uitstraling van het eindresultaat. Zijn de lijnen mooi strak? Zijn de overgangen zorgvuldig afgewerkt? Heeft het ontwerp werkelijk diepte of wordt die alleen gesuggereerd? En is er ook aandacht besteed aan de achterkant, die je op een webshopfoto meestal niet ziet?
Dat zijn dingen waar ik als edelsmid automatisch naar kijk. Beroepsdeformatie, zullen we maar zeggen. Gelukkig zijn er ook klanten die dat verschil zien. Onlangs kreeg ik bijvoorbeeld een reactie op mijn gouden ginkgo biloba-blad. De klant had elders een goedkoper exemplaar gevonden, maar vond dat van mij veel mooier. Kijk, daar word ik blij van. Niet omdat mijn hanger duurder was, maar omdat iemand zag waarom hij anders was.
Maar maak je dan zomaar ontwerpen van andere edelsmeden na?
Nee, in principe niet. Wanneer een collega een origineel ontwerp heeft gemaakt, vind ik dat je dat moet respecteren. Iemand heeft tijd, kennis en creativiteit geïnvesteerd in het ontwikkelen van iets eigens. Daar maak ik niet klakkeloos een kopie van.
Maar er is een verschil tussen een uniek ontwerp en een algemeen bekend symbool of een klassiek sieraad. Een hart, een levensboom, een Keltische knoop of een ginkgo biloba-blad is niet het exclusieve ontwerp van één edelsmid. Hetzelfde geldt voor klassieke sieraden zoals een solitaire ring, een zegelring of een eenvoudige alliance. Die vormen en symbolen bestaan al heel lang en worden door talloze goudsmeden op hun eigen manier uitgevoerd.
Ik kan dus prima een hanger met een hart en een knoop maken, of een klassieke solitaire ring vervaardigen. Alleen maak ik er mijn eigen uitvoering van, met mijn eigen technische keuzes, detaillering en afwerking. En soms betekent dat dat het resultaat behoorlijk verschilt van het voorbeeld waarmee een klant binnenkwam.
Wat kost het om zoiets te maken?
Dat blijft natuurlijk de vraag. Een handgemaakt sieraad is niet automatisch duurder dan een vergelijkbaar sieraad uit een standaard juwelierswinkel of webshop. Dat hangt onder andere af van het materiaal, het gewicht, de complexiteit en de productiemethode.
Maar het is ook niet vanzelfsprekend goedkoper. Wanneer ik een sieraad volledig met de hand vervaardig, betaal je niet alleen voor een hoeveelheid goud. Je betaalt ook voor het ontwerp, het construeren, solderen, vijlen, schuren, polijsten en alle andere handelingen die nodig zijn om van een idee een mooi afgewerkt juweel te maken. En voor mijn ervaring en vakmensschap.
Dus als je mij een foto stuurt met de vraag of ik iets vergelijkbaars kan maken, kijk ik daar graag naar. Misschien kan het inderdaad voor ongeveer dezelfde prijs. Misschien wordt het duurder. En soms kan ik je zelfs een uitvoering voorstellen die technisch of esthetisch beter in elkaar zit. Maar één ding is zeker: ik kijk verder dan alleen het plaatje. Want twee sieraden kunnen er op het eerste gezicht hetzelfde uitzien, totdat je beter kijkt.
